Auteur

Bas Heijink
Senior Technisch Analist
@BasHeijink

Technische analyse AEX Krachtige neerwaartse omkeer

donderdag 3 oktober 2019

Met een van de grootste neerwaartse bewegingen van dit jaar zakte de AEX door een aantal belangrijke steunniveaus. Hiermee lijkt de top te zijn gezet en werd de stijgende kortetermijntrend afgebroken.              

De start van het laatste kwartaal van 2019 zorgt voor aanzienlijke neerwaartse beweging in de aandelenmarkten. Op dinsdag 1 oktober ondernam de AEX nog een poging om de eerdere jaartop bij 586,30 te testen. Hij vormde een intraday-top bij 584,30 waarna een flinke terugval werd ingezet. Tijdens deze terugval brak de AEX op slotbasis door de sinds augustus stijgende bodemlijn. Met deze beweging trad de eerste verzwakking op in het kortetermijnbeeld. Ook vormde de AEX een grote bearish engulfing op de daggrafiek. Eenzelfde toppatroon werd eerder ook in juli gevormd bij de vorming van de jaartop bij 586,30. Gisteren kreeg deze verzwakking een zeer krachtig vervolg met een daling van ongeveer 15 punten tot aan een bodem bij 558. Dit betekent dat de AEX in 2 handelsdagen ongeveer 26 punten is gedaald, een daling van 4,5%. Hiermee is er dus nog geen sprake van een 3e correctie in 2019, daarvoor moet de AEX minimaal 5% vanaf de gevormde top corrigeren . Met de duidelijke verzwakkingen en de vorming van een toppatroon acht ik de kans wel groot op de 3e correctie van 2019. In het middellange en langetermijnbeeld is er nu sprake van een dubbele top rond de zone 584 – 586. Deze dubbele top lag daarmee net boven de voormalige toppenzone die sinds begin 2018 in ontwikkeling was bij 574 – 577. Opvallend is dat bij de 584 – 586 tweemaal een bearish engulfing werd gevormd op de daggrafiek en de maand juli (1e test van deze zone) ook een grote shooting star werd gevormd in de maandgrafiek. Of er deze maand ook een toppatroon wordt gevormd, is nog lang niet te zeggen. Daarvoor duurt de maand oktober nog zeer lang. Wel is de kans zeer groot dat hiermee een zeer belangrijke toppenzone is ontstaan in het middellange en langetermijnbeeld. 

korte termijn

lange termijn

steunniveaus

weerstandniveaus

Short

Short

553 / 551 / 547 / 543

561 / 566 / 567,30 / 573

Grafiek AEX-index op dagbasis


Bron: Reuters Metastock XV, 2 oktober 2019, Zie ook onze uitleg van technische begrippen

Voormalige stijgende bodemlijn sinds eind vorig jaar teruggetest 

Al deze bewegingen passen nog steeds in het lange topvormingsproces dat al sinds begin 2018 in ontwikkeling is. Vorig jaar vonden enkele zeer forse correcties plaats, zoals de daling vanaf de 577 naar de 472 (eind december). Ondanks een duidelijke draai in het langetermijnbeeld eind vorig jaar, werd het jaar 2019 gestart met een zeer krachtige herstelbeweging. Wel werd in het laatste kwartaal van vorig jaar de sinds begin 2009 stijgende bodemlijn op de logaritmische maandgrafiek gebroken. Dit zorgde voor een duidelijke verzwakking in het langetermijnbeeld en betekende het einde van de bijna 10 jaar durende bullmarkt. Zoals ik dit jaar veelvuldig heb aangegeven, waren de krachtige opwaartse bewegingen van dit jaar naar mijn mening geen start van een nieuwe en duurzame opgaande langetermijntrend. Als we kijken naar de bewegingen sinds eind vorig jaar dan was vanaf de 472-bodem langs de bodem van de 1e correctie in mei dit jaar een stijgende bodemlijn te zien. Deze bodemlijn werd begin augustus neerwaarts gebroken, wat het einde van de forse opgaande middellangetermijntrend betekende. De opwaartse beweging vanaf de 528,70-bodem in augustus blijkt een normale terugtest te zijn geweest naar deze voormalige stijgende bodemlijn. Daarbij werd uiteindelijk ook een dubbele top in het middellangetermijnbeeld gevormd. Zoals ik in mijn vorige opinies aangaf, leken deze opwaartse bewegingen de laatste perikelen te zijn in het grote topvormingsproces. De eerdere ontwikkeling van een potentieel groot hoofd-schouderpatroon lijkt met de recente stijging naar de juli-top niet meer toepassing te zijn, ondanks dat er nog steeds sprake kan zijn van een complex hoofd-schouderpatroon. Wel blijft het uiteindelijke doel met de vorming van een dubbele top intact. Dit doel ligt rond de 470 zodra de zeer belangrijke steun bij 534,50 neerwaarts wordt gebroken.

Kortstondige opleving of direct door richting de 534,50? 

We zagen eerder deze week al de nodige negatieve divergentie ontstaan in de technische indicatoren. In het middellangetermijnbeeld vormde zowel de RSI als de MACD een lagere top, terwijl de AEX op een haar na zijn jaartop testte. Inmiddels is de RSI al fors teruggevallen en gaf de MACD in de afgelopen dagen een neerwaartse crossing. Er is nog geen sprake van een oversold conditie in de RSI. Ook andere indices gaven duidelijke neerwaartse signalen in de afgelopen dagen. Dit betekent dat de neerwaartse draai breed wordt gedragen in de aandelenmarkten. Hoe nu verder in het kortetermijnbeeld? Met de neerwaartse doorbraak onder de sinds augustus stijgende bodemlijn en de bevestiging onder de meest recente bodem van 567,30 lijkt de top bevestigd te zijn. Uiteindelijk moet de AEX onder de 534,50 terecht komen om een krachtige verdere daling in te zetten en een duidelijke neerwaartse bevestiging te geven in het langeretermijnbeeld. Dit is tevens het eerste koersdoel voor de komende weken. Mijn visie blijft daarbij onveranderd, een neerwaartse doorbraak in het laatste kwartaal van 2019 onder de genoemde 534,50. Ook werden gisteren de eerdere opwaartse gaps van september gesloten en sloot de AEX zelfs onder het 50-daags gemiddelde. De vraag is of er in de komende handelsdagen een beperkte opleving zal plaatsvinden na deze krachtige terugval. Belangrijke weerstanden daarvoor liggen bij 567,30 en 573. Steunpunten in het kortetemijnbeeld zijn verder nog te vinden bij 551 (voormalige horizontale weerstand van augustus) en het afvlakkende 200-daags gemiddelde bij 547. Ondanks de kans op een tijdelijk herstel, blijft de richting neerwaarts gericht en kan in de komende weken de aanval worden ingezet op de belangrijke 534,50- steun. Daaronder lijken de bewegingen van dit hersteljaar ten einde te komen en mag een krachtige verdere voorzetting naar de 470 worden verwacht.

Technische analyse maakt deel uit van de risicoanalyse van het ING Investment Office

Risicobarometer ING Investment Office

Signaal

=

 

 

Macro-economie

=

 

Groei vertraagt, maar cijfers vaak beter dan verwacht en gevreesd

Liquiditeit/ rente

+

 

Sterke trend naar meer stimuleringsmaatregelen door centrale banken

Waardering

=

 

‘veilige’ beleggingscategorieën hooggewaardeerd, risicopremies daardoor hoog

Sentiment¹

-

 

Iets hersteld, maar nog steeds negatief

Technische analyse²

-

 

Onzeker beeld na sterk koersherstel op aandelenmarkten

1 Contra-indicator, zeer negatief sentiment kan beoordeeld worden als positief. ² Technische analyse (TA) is een manier om de koersontwikkeling op financiële markten te voorspellen en is één van de signalen die onze risicobarometer stuurt. Alle signalen (waaronder het TA-signaal) worden onafhankelijk van elkaar bepaald en opgeteld tot één (totaal) risicosignaal. Dit signaal is bepalend voor onze tactische assetallocatie. 

Meer weten over technische analyse?

Zie onze uitleg van technische begrippen

Sprinters Long

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter BEST Long 540,4 op AEX 10,0 5,93 5,95 -1,16 % Koop Sprinter
Sprinter BEST Long 480,63 op AEX 5,0 11,91 11,93 -0,58 % Koop Sprinter

Sprinters Short

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter Short 659,0 op AEX 8,3 7,21 7,22 +0,56 % Koop Sprinter
Sprinter Short 695,0 op AEX 5,4 11,00 11,01 +0,36 % Koop Sprinter

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid op donderdag 3 oktober 2019 om 8:05 door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.