Auteur

Bas Heijink
Senior Technisch Analist
@BasHeijink

Technische analyse AEX Tot hoever?

donderdag 14 november 2019

Na de recente doorbraak door de 586,30 is de AEX verder opgelopen naar een niveau van net boven de 600 punten. Hogere niveaus blijven mogelijk, maar blijf zeer alert op een neerwaartse draai nu zone 600 – 610 is getest.        

De huidige opwaartse trend startte bij het dieptepunt van de 2e correctie van dit jaar in augustus. Dit dieptepunt ligt bij 528,70 en zorgde destijds voor een eendaagse neerwaartse doorbraak onder de belangrijke steun van 534,50. De AEX is vanaf dit dieptepunt dus ruim 70 punten opgelopen met slechts 1 kleine mini-correctie tijdens deze opwaartse beweging. Ondanks dat eerdere toppen opwaarts werden gebroken, is er naar mijn mening geen sprake van een nieuwe duurzame opgaande langetermijntrend. Ook is er geen sprake van een vervolg van de sinds begin 2009 stijgende langetermijntrend. Deze opgaande trend werd in veel indices namelijk in het laatste kwartaal van 2018 neerwaarts gebroken. Ondanks de hogere toppen blijft er naar mijn mening sprake van een groot en langdurig topvormingsproces. Deze hogere toppen zorgen er wel voor dat het aanzienlijk langer zal duren voordat de belangrijke steunpunten neerwaarts worden gebroken. Dit jaar hebben er tot op heden slechts 2 correcties plaatsgevonden. De eerste zorgde voor een daling in mei vanaf de 572 tot aan de 534,50. De 2e correctie was aanzienlijk forser en zorgde voor een daling vanaf de 586,30 tot aan de 528,70. Deze correctie zorgde voor een daling van bijna 10%. De tussentijdse minicorrectie in oktober zorgde voor een daling en hogere kortetermijnbodem bij 553,80. Langs deze bodem en de bodem van augustus bij 528,70 is nu een steile opgaande bodemlijn te trekken die vandaag bij 575,90 ligt. Wekelijks loopt deze bodemlijn ongeveer 3,5 punt op. Een neerwaartse doorbraak onder deze lijn zou waarschijnlijk het signaal zijn dat de top is gezet en de neerwaartse weg richting de 553,80 en 534,50 kan worden ingezet. 

korte termijn

lange termijn

steunniveaus

weerstandniveaus

Neutral

Short

586 / 575,90 / 573 – 574

600 /  602 / 610

Grafiek AEX-index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 13 november 2019, Zie ook onze uitleg van technische begrippen

Negatieve divergentie in aandelenmarkten en terugtest naar voormalige stijgende bodemlijnen in het langetermijnbeeld 

De doorbraak boven de zone 577 – 586,30 zorgde ervoor dat er opwaartse potentie ontstond richting de zone 600 – 610. In deze zone liggen een aantal belangrijke toppen uit de jaren 1999 – 2001. Deze toppen maakten toen deel uit van een zeer groot hoofd-schouderpatroon. Mocht de AEX door de 610 breken, ontstaat meer ruimte naar 635. Of het zover komt, moeten we in de komende weken bekijken. Ik ga er momenteel vanuit dat de huidige opwaartse beweging een tijdelijke overshoot is boven de eerdere toppen, een zogenaamde blow-off beweging. Bij een dergelijke beweging is er sprake van een krachtige maar laatste opwaartse beweging voordat een belangrijke top wordt gevormd in alle tijdstermijnen. Dit kunnen we zien aan meerdere signalen die momenteel in de markt aanwezig zijn. Zo is er nog steeds sprake van een belangrijk waarschuwingssignaal, namelijk negatieve divergentie. Dit betekent dat de AEX zelf (net als veel andere indices) nog steeds hogere toppen maakt, maar de RSI en de MACD lagere toppen vormen. Dit proces zien we al enkele weken. Het is een waarschuwingssignaal dat de kans groot is dat de AEX bezig is met de vorming van een top, maar de precieze hoogte hiervan is daarbij niet te voorzien. Verder zien we in de AEX dat deze beweging een terugtest is naar voormalig langere stijgende bodemlijnen. De eerste bodemlijn die momenteel terug wordt getest is de eerder gebroken stijgende bodemlijn sinds het dieptepunt van 472 van eind vorig jaar. Kijken we naar de langetermijngrafiek, dan zien we momenteel ook een (bijna) terugtest naar een van twee voormalige stijgende bodemlijnen vanaf de bodem en start van de voormalige langetermijnbullmarkt op de logaritmische maandgrafiek vanaf de 2009 bodem. Vanuit deze optiek lijkt de opwaartse ruimte beperkt. Kijken we naar de Fibonacci-projectieniveaus van de forse daling van vorig jaar (tot aan de 472-bodem van december 2018) dan ligt toevallig het eerste projectieniveau rond de 610 en het 2e niveau bij 640. Een verdere stijging tot boven de 610 is dan ook niet uit te sluiten tijdens de huidige blow-off beweging, maar blijf zeer alert op een plotselinge en krachtige neerwaartse draai.

Veel waarschuwingssignalen voor een belangrijke top, bevestiging pas onder de stijgende bodemlijn bij 575,90 

Ondanks dat er meer opwaartse ruimte aanwezig is, moeten we zeer alert zijn op nieuwe toppatronen en de doorbraak van onderliggende stijgende bodemlijnen. We zien de laatste vijf handelsdagen dat er twijfel in de markt begint te komen. In tegenstelling tot de forse opwaartse candlesticks zien we de laatste dagen kleine candles, waarbij de body’s ook zeer klein blijven en er meerdere doji’s zijn gevormd. Dit gebeurt aan de onderkant van de zone 600 – 610 en daarmee ook tijdens de terugtest naar de voormalige en sinds eind vorig jaar stijgende bodemlijn. Als we kijken naar de onderkant dan zagen we de afgelopen een steeds verdere versteiling van de opgaande beweging. Dit zien we vaak bij een zogenoemde blow-off beweging. Ik noemde hierboven al de langs de 528,70 en 553,80 stijgende bodemlijn die momenteel bij 575,90 is te vinden. Vanaf de 553,80-bodem is een opwaartse versteiling te zien die ook de contouren heeft van stijgende wig. Deze kortere en steilere stijgende bodemlijn is vandaag bij 586 te vinden en loopt wekelijks ongeveer 5,5 punt op. Verder zien we de euforie onder beleggers en analisten naar zeer hoge niveaus oplopen (contrair signaal) en geven de intermarktindicatoren (olie, rente, valuta en goud) steeds meer signalen af die wijzen op de vorming van een belangrijke top in de aandelenmarkten. We moeten in de komende tijd dan ook zeer alert zijn op de vorming van toppatronen in zowel de dag- als de weekgrafiek. Dit zou tesamen met de negatieve divergentie een eerste signaal van topvorming zijn. Toch moeten de opgaande bodemlijnen die vandaag bij 575,90 en 586 zijn te vinden, worden gebroken om meer duidelijkheid te geven voor de vorming van een volgende belangrijke top. Zolang deze signalen uitblijven, kan de huidige opwaartse beweging en euforie onder beleggers in de komende tijd zorgen voor een (beperkte) verdere verhoging van de recent gevormde toppen.

Technische analyse maakt deel uit van de risicoanalyse van het ING Investment Office

Risicobarometer ING Investment Office

Signaal

=

 

 

Macro-economie

=/-

 

Verdere groeivertraging, voornamelijk in productiesector

Liquiditeit/ rente

++

 

Centrale banken ‘draaien de geldkraan weer open’

Waardering

=

 

‘veilige’ beleggingscategorieën hooggewaardeerd, risicopremies daardoor hoog

Sentiment¹

-

 

Negatief door tegenvallende groei en (geo)politieke onrust

Technische analyse²

-

 

Topvormingssignalen blijven aanwezig

1 Contra-indicator, zeer negatief sentiment kan beoordeeld worden als positief. ² Technische analyse (TA) is een manier om de koersontwikkeling op financiële markten te voorspellen en is één van de signalen die onze risicobarometer stuurt. Alle signalen (waaronder het TA-signaal) worden onafhankelijk van elkaar bepaald en opgeteld tot één (totaal) risicosignaal. Dit signaal is bepalend voor onze tactische assetallocatie. 

Meer weten over technische analyse?

Zie onze uitleg van technische begrippen

Sprinters Long

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter BEST Long 546,59 op AEX 10,0 6,01 6,03 +6,74 % Koop Sprinter
Sprinter BEST Long 486,29 op AEX 5,0 12,04 12,06 +3,26 % Koop Sprinter

Sprinters Short

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter Short 656,0 op AEX 9,4 6,43 6,44 -5,85 % Koop Sprinter
Sprinter Short 695,0 op AEX 5,8 10,40 10,41 -3,70 % Koop Sprinter

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid op donderdag 14 november 2019 om 8:05 door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.