Auteur

Bas Heijink
Senior Technisch Analist
@BasHeijink

Technische analyse AEX Tekenen van verzwakking

dinsdag 26 november 2019

Er blijft in de AEX sprake van een consolidatiefase op hoog niveau. Vorige week werd de meest steil opgaande bodemlijn neerwaarts gebroken, maar deze verzwakking werd niet doorgezet in de afgelopen dagen.            

Het jaar 2019 loopt gestaag richting het einde. Dit jaar vond een krachtige opwaartse beweging plaats vanaf de bodem van eind 2018 bij 472,20. In 2019 was tot op heden slechts sprake van een tweetal normale correcties. De eerste vond in mei plaats vanaf de 572 tot aan de 534,50. De 2e correctie was forser, maar bleef net onder een 10% daling. Deze correctie startte in juli vanaf de 586 en zorgde voor een eendaagse doorbraak onder de belangrijke horizontale steun van 534,50. Hij vormde begin augustus een bodem bij 528,70. De bodem van deze 2e correctie was het startpunt van de huidige en krachtige opwaartse beweging zonder noemenswaardige terugvallen. Inmiddels heeft de AEX ook de zware toppenzone van de afgelopen twee jaar opwaarts gebroken waarna een verder opwaarts potentieel ontstond. Deze doorbraak zorgt echter niet voor een wijziging van mijn langetermijnopinie. Deze opinie blijft op Short staan. Ik ga er vanuit dat de huidige opwaartse beweging sinds begin dit jaar in zijn eindfase zit, waarbij de jaartop bij 602,40 mogelijk nog verder wordt verhoogd. Toch hebben de huidige bewegingen in de aandelenmarkten veel weg van een tijdelijke overshoot, een zogenoemde blow-off beweging aan het einde van een bijna 1 jaar durende opgaande fase. Veel analisten gaan momenteel uit van een voortzetting van de stijgende langetermijntrend. Naar mijn mening is er geen sprake van de voortzetting van de stijgende langetermijntrend. De bijna 10 jaar durende bullmarkt werd namelijk in het laatste kwartaal van 2018 neerwaarts gebroken met de beweging onder de sinds begin 2009 stijgende bodemlijn op de logaritmische maandgrafiek. Ook is er naar mijn mening geen sprake van de start van een nieuwe stijgende langetermijntrend, maar van een groot en langdurend topvormingsproces. 

korte termijn

lange termijn

steunniveaus

weerstandniveaus

Neutral

Short

595 / 586,30 / 582 / 575,50

602,40 / 606,40 / 610

Grafiek AEX-index op dagbasis

Bron: Reuters Metastock XV, 25 november 2019, Zie ook onze uitleg van technische begrippen

Er zijn veel signalen die niet wijzen op een duurzaam stijgende langetermijntrend 

Dit topvormingsproces in het langetermijnbeeld duurt inmiddels 2 jaar waarbij we naar mijn mening alert moeten zijn in de komende periode op een duidelijke verslechtering en krachtige neerwaartse versteiling. Veel Europese indices (behalve de AEX) beweging nog onder hun toppen van de afgelopen 2 jaar. Maar we zien ook in veel indices een zeer steile versnellingsfase die wijst op de laatste fase van een krachtige opgaande middellangetermijntrend. Kijken we naar de technische indicatoren dan zien we in het langere beeld nog steeds duidelijke negatieve divergentie. Dit betekent dat in de afgelopen maanden wel hogere toppen in de AEX zijn gevormd, maar lagere of gelijke toppen in de technische indicatoren. Zowel de MACD als de RSI vormden lagere toppen waarbij in het kortetermijnbeeld de MACD in de afgelopen dagen ook een neerwaartse crossing maakte. Verder is de euforie onder zowel beleggers als analisten weer op zeer hoge niveaus uitgekomen waarbij veel koersdoelen aanzienlijk verder worden verhoogd voor zowel aandelen als aandelenindices. Kijken we verder nog naar de intermarktindicatoren (zoals de rente, valuta, olie en goud) dan zien we ook een beeld dat niet wijst op een duurzame verdere stijging in de aandelenmarkten. Daarbij is vooral het uitbodemingsscenario in de 10-jaars rentes van belang. Deze krachtige opwaartse beweging in de AEX met slechts een beperkt aantal correcties (2 stuks) in 2019 had ik niet verwacht, vooral niet toen de sinds 2009 stijgende langetermijntrend neerwaarts werd gebroken. Overigens is de huidige opleving nog steeds een terugtest naar de 1e voormalige stijgende bodemlijn in het langetermijnbeeld. Een terugtest die wel zorgde voor hogere jaartoppen. Tot hoever de huidige blow-off fase zal doorzetten is echter onmogelijk te zeggen in een euforische omgeving. De eerstvolgende zone na de eerdere doorbraak is inmiddels aan de onderkant getest. Deze zone ligt bij 600 – 610. Hier liggen ook de toppen uit de jaren 1999 – 2001. Deze toppen waren destijds de hoogtepunten van de schouders van een zeer groot topvormingspatroon (een meerjarig hoofd-schouderpatroon). Als we overigens de Fibonacci-projectieniveaus toepassen op deze gehele opwaartse beweging zijn deze projecties te vinden bij 610 en 640. Deze vallen samen met de genoemde toppen en een andere horizontale weerstand bij 635.

Drie versteilingen en een stijgende wig in de krachtige opgaande trend vanaf de 472,20-bodem 

Als we overigens kijken naar de gehele beweging sinds eind vorig jaar dan valt op dat er een drietal versteilingen van de opgaande trend zijn. De eerste en minst steile trend loopt langs de bodem van 472,20 (december 2018) en de augustusbodem van 528,70. Deze opgaande bodemlijn moet in het langere beeld worden gebroken om een krachtige verdere neerwaartse beweging voor de daaropvolgende maanden te starten. Deze bodemlijn ligt vandaag bij 553,80, gelijk aan de oktoberbodem. Vanaf de 528,70 is langs de genoemde oktoberbodem een steilere opgaande trend te zien. Deze ligt vandaag bij 582 en moet neerwaarts worden gebroken voor een duidelijke bevestiging dat een top is gezet in de AEX. Deze opgaande bodemlijn ligt overigens gelijk aan het oplopende 50-daags gemiddelde. Vanaf de 553,80 bodem in oktober is de 3e en meest steil opgaande bodemlijn te zien, die overigens (net als in veel andere indices) deel uitmaakt van een stijgende wig. Deze opgaande bodemlijn werd eind vorige week al kortstondig gebroken. Vandaag ligt deze bodemlijn bij 595. De neerwaartse doorbraak van vorige week werd echter niet bevestigd en zorgde alleen voor een terugtest naar de voormalige jaartop bij 586,30. De vraag is nu of de AEX in de komende dagen zijn jaartop bij 602,40 opnieuw gaat testen of mogelijk zelfs doorbreekt. We moeten echter zeer alert blijven op de vorming van toppatronen in de komende handelsdagen. Om een duidelijke verdere verslechtering te bewerkstelligen, is het dus belangrijk dat zowel de twee meest steil opgaande bodemlijnen neerwaarts worden gebroken die bij 595 en 5832 zijn te vinden. Daaronder lijkt de top te zijn bevestigd en kan aanzienlijk meer neerwaartse druk ontstaan. Vooral zodra een lagere danwel dubbele top wordt gevormd, lijkt een dergelijk scenario nog dit jaar te kunnen plaatsvinden. Daarna kan de druk richting de 553,80 en zelfs de 534,50 snel ingezet worden.

Technische analyse maakt deel uit van de risicoanalyse van het ING Investment Office

Risicobarometer ING Investment Office

Signaal

=

 

 

Macro-economie

=/-

 

Verdere groeivertraging, voornamelijk in productiesector

Liquiditeit/ rente

++

 

Centrale banken ‘draaien de geldkraan weer open’

Waardering

=

 

‘veilige’ beleggingscategorieën hooggewaardeerd, risicopremies daardoor hoog

Sentiment¹

-

 

Negatief door tegenvallende groei en (geo)politieke onrust

Technische analyse²

-

 

Topvormingssignalen blijven aanwezig

1 Contra-indicator, zeer negatief sentiment kan beoordeeld worden als positief.
² Technische analyse (TA) is een manier om de koersontwikkeling op financiële markten te voorspellen en is één van de signalen die onze risicobarometer stuurt. Alle signalen (waaronder het TA-signaal) worden onafhankelijk van elkaar bepaald en opgeteld tot één (totaal) risicosignaal. Dit signaal is bepalend voor onze tactische assetallocatie. 

Meer weten over technische analyse?

Zie onze uitleg van technische begrippen

Sprinters Long

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter BEST Long 546,59 op AEX 10,0 6,01 6,03 +6,74 % Koop Sprinter
Sprinter BEST Long 486,29 op AEX 5,0 12,04 12,06 +3,26 % Koop Sprinter

Sprinters Short

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter Short 656,0 op AEX 9,4 6,43 6,44 -5,85 % Koop Sprinter
Sprinter Short 695,0 op AEX 5,8 10,40 10,41 -3,70 % Koop Sprinter

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Bas Heijink, technisch analist, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid op dinsdag 26 november 2019 om 8:05 door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ”Amerikaanse beleggingswetgeving”). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor “U.S. Persons” in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.