Auteur

Simon Wiersma
Investment Manager

Dagbericht Beleggen ​Onzekerheid voert weer de boventoon, aandelen in de uitverkoop

woensdag 21 november 2018

'Black Friday' viel vroeg dit jaar. Normaalgesproken begint het van oorsprong Amerikaanse koopjesseizoen pas op de vrijdag na Thanksgiving, overmorgen dus. Maar op de beurzen leken aandelen gisteren al in de verkoop te zijn gegaan. 

Onzekerheid bij beleggers slaat weer toe

In plaats van dat het 'zwart' zag van de mensen om sterk afgeprijsde artikelen te kopen, waren het vooral verkopers die de aandelenkoersen lager zetten. De oorzaak van de flinke koersdalingen kan, zoals we vaker hebben gezien, gevonden worden in een combinatie van factoren. Er heerst grote onzekerheid over een aantal zaken, waaronder de economische groei, de winstontwikkeling van met name zwaarwegende IT-bedrijven, politieke onzekerheid en onzekerheid over het beleid van de centrale banken. En je weet het inmiddels: beleggers houden niet van onzekerheid. 

Afnemende groei mag geen verrassing meer zijn

Laat ik eens proberen mijn licht te laten schijnen in deze donkere dagen. Ten eerste is het geen verrassing dat de economische groei in met name de ontwikkelde markten zal afnemen. In veel economieën is de grens van wat mogelijk is aan groei al eerder bereikt. Deze afnemende groei kan voor niemand een verrassing zijn, want dit wordt al veel langer voorspeld. Ook de winstgroeiontwikkeling van bedrijven zal volgend jaar, en het jaar daarop, een stuk lager zijn dan de ruim 15% die we dit jaar gaan zien. Ook dit is geen verrassing en wordt al veel langer door analisten verwacht. 

Onzekerheid over beleid zal blijven

Dan de politieke onzekerheid. Ook daar hebben we al veel langer mee te maken. Ik ga voorspellen dat die er ook in de toekomst zal zijn. Soms wat meer op de voorgrond, soms wat minder. Blijft over de onzekerheid over de centrale banken. Daar ligt een sleutelrol. Zij hebben namelijk jarenlang geprobeerd om met hun zeer ruime monetaire beleid de inflatie in de reële economie op te stuwen. Dat is niet overal goed gelukt. 

Aandelen worden goedkoper

Maar dit aanbod van goedkoop geld heeft wel geleid tot flinke inflatie op de financiële markten. Niet alleen aandelen zijn flink duurder geworden (hogere koers-winstverhoudingen, k/w’s), ook obligaties zijn duurder geworden met lage rentes als gevolg. Nu de centrale banken, met de Amerikaanse Fed voorop, de geldkraan langzaam (willen) dichtdraaien, zien we een omgekeerde beweging. Aandelen worden goedkoper (k/w's omlaag) en obligatiekoersen dalen (rentes omhoog). Het effect is dat vooral hooggewaardeerde groeiaandelen, zoals die van IT-bedrijven, gevoelig zijn voor winstnemingen. Waarde-aandelen, die jarenlang zijn achtergebleven, worden dan weer wat aantrekkelijker. 

Nog geen effect op reële economie

We zien dus een soort van deflatie op de financiële markten. De vraag is nu alleen hoe lang dit zal aanhouden. En dat is lastig te zeggen. Sentiment is een ongrijpbare factor, maar er is inmiddels al behoorlijk wat 'lucht' uit de waarderingen gelopen. Het grootste risico is dat de koersdalingen op de financiële markten een sterk negatief effect krijgen op de reële economie en zo hun eigen ‘gelijk’ creëren. Dit zien we echter nog niet.

Weer aardig wat opwaarts potentieel

De vooruitzichten voor de economische groei zijn helemaal zo slecht nog niet. En ja, de gemiddelde winstgroei van bedrijven zal volgend jaar, en in 2020, een stuk lager zijn dan we dit jaar hebben gezien. Ook gaan we ervan uit dat de waarderingen van aandelen nog iets lager zullen zijn, omdat rentes iets zullen oplopen. Al neemt de twijfel over dit laatste steeds meer toe, nu centrale banken wat terughoudender lijken te worden over het tempo van het dichtdraaien van de geldkraan. Het goede nieuws is dat er, zelfs bij deze conservatieve verwachtingen, na de koersdaling weer aardig wat opwaarts potentieel is voor wereldwijde aandelen. Vanaf het huidige niveau zo'n 8% voor de komende 12 maanden, denken wij. Meer over onze verwachtingen voor volgend jaar lees je over een week in onze Visie 2019.

Vijfde verliesdag op rij in Europa

Nu terug naar gisteren. Ik kan er kort over zijn: het was een ‘risk-off’ dag. Alle Europese beurzen sloten lager. Vooral cyclische, dus economisch gevoelige, aandelensectoren zoals banken en aandelen uit de sector basismaterialen stonden onder druk. De als ‘defensief’ bekendstaande nutsbedrijven waren de witte raaf met een plus van 0,22%. De Stoxx Europe 600-index verloor 1,1% en sloot op de laagste koers sinds augustus 2016. Het was alweer de vijfde verliesdag op rij. Van paniekverkopen was echter geen sprake, net als van hele hoge omzetten. Ook was er geen grote vlucht naar ‘veilige havens’. De rente op de Duitse Bund sloot 2 basispunten lager op 0,35%. 

Techreuzen opnieuw in de verkoop

Op Wall Street lagen, net als in de voorgaande dagen, de tot voor kort zo populaire FAANG-aandelen (Facebook, Apple, Amazon, Netflix en Google-moederbedrijf Alphabet) onder druk. Er is grote twijfel of de grote IT-bedrijven hun winstgevendheid op peil kunnen houden. Die zal waarschijnlijk wel lager worden, maar dit betekent natuurlijk niet dat de bedrijven helemaal geen winst meer zullen maken of ophouden te bestaan. Er wordt duidelijk gezocht naar een nieuw 'evenwichtsniveau'. Helaas gaat dat gepaard met grote schokken. De S&P 500-index sloot 1,8% lager, de Nasdaq-index verloor 1,7%. 

Angst voor overaanbod drukt olieprijs

De stemming in de VS werd nog eens extra gedrukt door tegenvallende cijfers van een paar Amerikaanse winkelbedrijven en een fors lagere olieprijs. De prijs van een vat olie daalde gisteren met nog eens 6,4% naar $62,50 door de angst voor overaanbod. Nog maar kort geleden was er vooral angst voor tekorten. De stemming kan snel omslaan… Ook op Wall Street was er echter geen sprake van paniek. De Amerikaanse 10-jaarsrente sloot onveranderd op 3,06%. Zoals we al vaker hebben gezegd, verwachten we dat de volatiliteit op de markten voorlopig nog wel hoog zal blijven.

Gemengd beeld in Azië

Op de Aziatische beurzen is het deze morgen een stuk kalmer en is het beeld gemengd. De Nikkei is 0,35% lager gesloten en in Seoel verliest de Kospi-index 0,30%. De Hang Seng-index koerst daarentegen 0,46% hoger in Hongkong en de beurs van Shanghai wint 0,21%. De futures op de Amerikaanse aandelenindices noteren rond de 0,5% hoger. Ik verwacht dan ook dat de Europese beurzen hoger aan de dag zullen beginnen.

Agenda van vandaag

Op de agenda voor vandaag staan onder andere cijfers over de Nederlandse consumentenbestedingen in september. Omdat Wall Street morgen is gesloten vanwege de viering van Thanksgiving, staan er vandaag veel cijfers uit de VS op de agenda, waaronder de orders voor duurzame goederen, de index van leidende indicatoren, aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen en cijfers over de verkopen van bestaande woningen. 

Fijne dag!  

Sprinters Long

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter BEST Long 56,24 op Brent Future 10,3 5,11 5,15 +40,55 % Koop Sprinter
Sprinter BEST Long 49,37 op Brent Future 4,8 11,20 11,24 +15,08 % Koop Sprinter

Sprinters Short

Naam Hefboom Bied Laat % Dag Watchlist Trade
Sprinter Short 64,7 op Brent Future 9,9 5,61 5,65 -20,59 % Koop Sprinter
Sprinter Short 70,3 op Brent Future 5,1 10,72 10,76 -11,97 % Koop Sprinter

Disclaimer

Deze beleggingsaanbeveling is opgesteld door Simon Wiersma, investmentmanager, en is uitgebracht en voor het eerst verspreid op woensdag 21 november 2018, 07:57 uur door het ING Investment Office, onderdeel van ING Bank N.V. Voor het opstellen van deze beleggingsaanbeveling is gebruik gemaakt van de volgende wezenlijke informatiebronnen: S&P Capital IQ, Bloomberg, CreditSights, Oddo Securities, Sustainalytics, Standard & Poor’s, Thomson Reuters Datastream, Moody’s, Fitch, UBS Neo en/of Reuters Metastock. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op de volgende waarderingsgrondslagen, methoden en aannames: koerswinstverhouding, koersboekwaardeverhouding en net asset value (NAV). Voor deze beleggingsaanbeveling zijn geen beschermde modellen gebruikt. Een beschrijving van het ING-beleid ten aanzien van informatiebarrières en belangenverstrengeling kunt u hier vinden. Tenzij anders vermeld, zal ING Bank N.V. de beleggingsaanbeveling niet actualiseren. Ontwikkelingen die zich na het opstellen van deze beleggingsaanbeveling hebben voorgedaan, kunnen van invloed zijn op de juistheid van de aannames waarop deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd. Beleggingsaanbevelingen worden over het algemeen 2 tot 4 keer per jaar herzien. Deze beleggingsaanbeveling behelst geen individueel beleggingsadvies maar slechts een algemene aanbeveling waarop beleggers hun beleggingsbeslissingen mede kunnen baseren en vormt geen uitnodiging tot het aangaan van welke overeenkomst of verbintenis dan ook. Deze beleggingsaanbeveling is gebaseerd op aannames en vormt geen garantie voor een bepaalde ontwikkeling of resultaat. Aan deze beleggingsaanbeveling kunnen geen rechten worden ontleend. Beslissingen op basis van deze beleggingsaanbeveling zijn voor uw eigen rekening en risico. Noch ING Bank N.V. noch ING Groep N.V. noch enige andere rechtspersoon die tot de ING Groep behoort, aanvaardt aansprakelijkheid voor enige schade in welke mate dan ook die voortvloeit uit het gebruik van bovenstaande beleggingsaanbeveling of de daarin opgenomen informatie. Beleggen brengt risico’s met zich mee. U kunt uw inleg of een deel ervan verliezen. De waarde van uw belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. ING Bank N.V. is niet geregistreerd als broker-dealer en investment adviser zoals bedoeld in de Amerikaanse Securities Exchange Act van 1934, respectievelijk de Amerikaanse Investment Advisers Act van 1940, zoals van tijd tot tijd gewijzigd, en evenmin in de zin van andere toepasselijke wet- en regelgeving van de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten van Amerika (hierna tezamen: ‘Amerikaanse beleggingswetgeving’). Deze beleggingsaanbeveling is niet gericht tot en niet bestemd voor ‘U.S. Persons’ in de zin van de Amerikaanse beleggingswetgeving. Kopieën hiervan mogen niet worden verzonden of worden meegebracht naar de Verenigde Staten van Amerika of worden verstrekt aan U.S. Persons. ING Bank N.V. is statutair gevestigd te Amsterdam, handelsregister nr. 33031431 Amsterdam en staat onder toezicht van Autoriteit Financiële Markten AFM. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Alle rechten voorbehouden. Deze beleggingsaanbeveling mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ING Bank N.V. ©2017 ING Bank N.V., Amsterdam.